<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Epigenom</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Epigenom"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Epigenom rootpage-Epigenom skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Epigenom</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Epigenom</b> ist ein Begriff aus dem Wissenschaftsgebiet <a href="Epigenetik" title="Epigenetik">Epigenetik</a> und dient dazu, die Gesamtheit von epigenetischen Zuständen zu beschreiben.
Ein Epigenom besteht aus einem Satz der chemischen Veränderungen der DNA und der Histonproteine eines Organismus. Diese Veränderungen können an die Nachkommen eines Organismus über transgenerationelle epigenetische Vererbung weitergegeben werden. Änderungen des Epigenoms können zu Veränderungen der Struktur des Chromatins und Veränderungen der Funktion des Genoms führen.<sup id="cite_ref-eins_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-eins-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Epigenom ist an der Regulation der Genexpression, der Entwicklung, der Gewebedifferenzierung und der Suppression von transponierbaren Elementen beteiligt.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Gegensatz zum zugrunde liegenden Genom, das in einem Individuum weitgehend statisch ist, kann das Epigenom durch Umgebungsbedingungen dynamisch verändert werden.<sup id="cite_ref-zwei_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-zwei-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Epigenom-Forschungsprojekte">Epigenom-Forschungsprojekte</h2></div>
<p>Als Auftakt zu einem potentiellen Epigenomprojekt des Menschen zielt das <i>Human Epigenome Pilot Project</i> darauf ab, variable Methylierungs-Positionen (MVPs – Methylation Variable Positions) im menschlichen Genom zu identifizieren und zu katalogisieren.<sup id="cite_ref-drei_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-drei-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Fortschritte in der Sequenzierungstechnik erlauben nun die Untersuchung genomweiter epigenomischer Zustände durch multiple molekulare Methoden.<sup id="cite_ref-vier_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-vier-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Es wurden Instrumente im Mikro- und Nanobereich konstruiert oder vorgeschlagen, um das Epigenom zu untersuchen.<sup id="cite_ref-fuenf_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-fuenf-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Eine internationale Bemühung, Epigenome zu untersuchen, wurde 2010 in Form des Internationalen Human Epigenome Consortium (IHEC) begonnen.<sup id="cite_ref-sechs_7-0" class="reference"><a href="#cite_note-sechs-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-sieben_8-0" class="reference"><a href="#cite_note-sieben-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-acht_9-0" class="reference"><a href="#cite_note-acht-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-neun_10-0" class="reference"><a href="#cite_note-neun-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Die IHEC-Mitglieder haben das Ziel, mindestens 1.000 Referenz-Epigenome aus verschiedenen normalen und krankheitsassoziierten humanen Zelltypen zu generieren.<sup id="cite_ref-zehn_11-0" class="reference"><a href="#cite_note-zehn-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-elf_12-0" class="reference"><a href="#cite_note-elf-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zwoelf_13-0" class="reference"><a href="#cite_note-zwoelf-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Epigenom_Editing">Epigenom Editing</h3></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Funktionelles_Epigenom_Editing">Funktionelles Epigenom Editing</h4></div>
<p>Die gezielte Regulierung von krankheitsrelevanten Genen kann neuartige Therapien für viele Krankheiten ermöglichen, insbesondere in Fällen, in denen adäquate <a href="Gentherapie" title="Gentherapie">Gentherapien</a> noch nicht entwickelt wurden oder ein ungeeigneter Ansatz sind.<sup id="cite_ref-10.1016/j.tig.2015.12.001_14-0" class="reference"><a href="#cite_note-10.1016/j.tig.2015.12.001-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch wenn die transgenerationalen und populationsspezifischen Konsequenzen noch nicht vollständig geklärt sind, könnte sie ein wichtiges Werkzeug für die angewandte funktionelle Genomik und <a href="Personalisierte_Medizin" title="Personalisierte Medizin">personalisierte Medizin</a> werden.<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ähnlich dem <a href="RNA-Editing" title="RNA-Editing">RNA-Editing</a>, kann sie oft weniger riskant sein, da sie hierbei keine genetischen Veränderungen vorgenommen werden.<sup id="cite_ref-10.1016/j.tig.2015.12.001_14-1" class="reference"><a href="#cite_note-10.1016/j.tig.2015.12.001-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein Beispiel für eine mögliche funktionelle Anwendung des Epigenom-Editings wurde 2021 beschrieben: die Unterdrückung der Na<sub>v</sub>1.7-<a href="Genexpression" title="Genexpression">Genexpression</a> mittels CRISPR-dCas9, die in drei Mausmodellen <a href="Schmerztherapie" title="Schmerztherapie">für chronische Schmerzen</a> therapeutisches Potenzial zeigte.<sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Methoden">Methoden</h4></div>
<p>Im Jahr 2021 stellten <a href="DARPA" class="mw-redirect" title="DARPA">DARPA</a>-finanzierte Wissenschaftler ein Werkzeugsansatz für reversibles, vererbbares Epigenom-Editing vor, <i>CRISPRoff</i>.<sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Roadmap_Epigenomics_Project">Roadmap Epigenomics Project</h2></div>
<p>Ein Ziel der NIH-Roadmap Epigenomics Project ist es, menschliche Referenz-Epigenome von normalen, gesunden Personen über eine große Vielfalt von Zelllinien, primären Zellen und primären Geweben zu erzeugen. Die Daten, die durch das Projekt erzeugt werden und durch den Human Epigenome Atlas verfügbar sind, werden in fünf Typen eingeteilt, die verschiedene Aspekte des Epigenoms seiner Zustände (wie z. B. Genexpression) beleuchten:
</p>
<ol><li><b>Histon-Modifikationen</b> – Die Chromatin-Immunopräzipitations-Sequenzierung (ChIP-Seq) identifiziert genomweite Muster von Histon-Modifikationen durch Antikörper gegen die Modifikationen.<sup id="cite_ref-dreizehn_20-0" class="reference"><a href="#cite_note-dreizehn-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><b>DNA-Methylierung</b> – Bisulfit-Seq über das ganze Genome, Reduced Representation Bisulfite-Seq (RRBS), Immunpräzipitations-Sequenzierung methylierter DNA (MeDIP-Seq) und methylierungssensitive Restriktionsenzym-Sequenzierung (MRE-Seq) bestimmen die DNA-Methylierung von Genombereichen mit unterschiedlicher Auflösung bis hin zum einzelnen Basenpaar.<sup id="cite_ref-vierzehn_21-0" class="reference"><a href="#cite_note-vierzehn-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><b>Chromatin-Zugänglichkeit</b> – Das DNase I hypersensitive sites Sequencing (DNase-Seq) verwendet das DNase-I-Enzym, um offene bzw. zugängliche Bereiche im Genom zu finden.</li>
<li><b>Genexpression</b> – RNA-Seq- und Expressions-Arrays bestimmen die Expressionshöhe von Protein-kodierenden Genen.</li>
<li><b>Small-RNA-Expression</b> – smRNA-Seq identifiziert die Expression von kleiner, nicht-kodierender RNA, in erster Linie von miRNAs.</li></ol>
<p>Referenz-Epigenome für den gesunden Menschen werden das zweite Ziel der Roadmap Epigenomics Projekt ermöglichen, nämlich die epigenomischen Unterschiede zu untersuchen, die bei Krankheitszuständen wie der Alzheimer-Krankheit auftreten.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Forschungsergebnisse">Forschungsergebnisse</h2></div>
<p>Im <a href="Dickdarm" title="Dickdarm">Dickdarm</a> von <a href="M%C3%A4use" title="Mäuse">Mäusen</a> <a href="Ballaststoffe" class="mw-redirect" title="Ballaststoffe">Ballaststoffe</a> verdauende <a href="Bakterien" title="Bakterien">Bakterien</a> beeinflussten das Epigenom: zu <a href="Fetts%C3%A4ure" class="mw-redirect" title="Fettsäure">Fettsäuren</a> abgebaute <a href="Polysaccharide" title="Polysaccharide">Polysaccharide</a> (Mehrfachzucker) beeinflussten die Genaktivität und den <a href="Stoffwechsel" title="Stoffwechsel">Stoffwechsel</a> der Mäuse; durch die gebildeten kurzkettigen Fettsäuren veränderte sich z. B. die Struktur der <a href="Histon" title="Histon">Histone</a>, <a href="Protein" title="Protein">Proteine</a>, welche die langen <a href="DNA" class="mw-redirect" title="DNA">DNA</a>-Fäden in <a href="Zellkern" title="Zellkern">Zellkernen</a> zusammen halten.<sup id="cite_ref-22" class="reference"><a href="#cite_note-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Krebs">Krebs</h2></div>
<p>Epigenetik ist ein aktuelles Thema in der Krebsforschung. Menschliche Tumoren unterliegen einer umfassenden Störung der DNA-Methylierungs- und der Histon-Modifikationsmuster. Die anomale epigenetische Landschaft der Krebszelle ist von einer globalen genomischen Hypomethylierung, von Hypermethylierung der CpG-Insel-Promotoren von Tumorsuppressorgenen, von einem veränderten Histon-Code für kritische Gene und einem globalen Verlust von monoacetylierten und trimethyliertem Histon H4 gekennzeichnet.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Warnung">Warnung</h2></div>
<p>Der <a href="Chirurgie" title="Chirurgie">chirurgische</a> <a href="Onkologe" class="mw-redirect" title="Onkologe">Onkologe</a> David Gorski und der <a href="Genetiker" class="mw-redirect" title="Genetiker">Genetiker</a> Adam Rutherford warnten vor der Darstellung und der Verbreitung von falschen und <a href="Pseudowissenschaft" title="Pseudowissenschaft">pseudowissenschaftlichen</a> Schlussfolgerungen durch <a href="New_Age" title="New Age">New-Age</a>-Autoren wie <a href="Deepak_Chopra" title="Deepak Chopra">Deepak Chopra</a> und <a href="Bruce_Lipton" class="mw-redirect" title="Bruce Lipton">Bruce Lipton</a>.<sup id="cite_ref-fuenfzehn_23-0" class="reference"><a href="#cite_note-fuenfzehn-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-sechzehn_24-0" class="reference"><a href="#cite_note-sechzehn-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Solche Schlüsse seien den frühen Stadien der <a href="Epigenetik" title="Epigenetik">Epigenetik</a> als Wissenschaft und der sie umgebenden Effekthascherei geschuldet.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-eins-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-eins_1-0">↑</a></span> <span class="reference-text"> Bernstein, Bradley E.; Meissner, Alexander; Lander, Eric S. (February 2007). The Mammalian Epigenome. Cell. 128 (4): 669–681. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.cell.2007.01.033">10.1016/j.cell.2007.01.033</a></span>. <a class="external mw-magiclink-pmid" rel="nofollow" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17320505?dopt=Abstract">PMID 17320505</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Conley, A.B., Jordan, I.K.: <cite style="font-style:italic">Endogenous Retroviruses and the Epigenome.</cite> In: <cite style="font-style:italic">Viruses: Essential Agents of Life</cite>. Springer, Dordrecht Juni 2012, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>309–323</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Epigenom&rft.atitle=Endogenous+Retroviruses+and+the+Epigenome.&rft.au=Conley%2C+A.B.%2C+Jordan%2C+...&rft.btitle=Viruses%3A+Essential+Agents+of+Life&rft.date=2012-06&rft.genre=book&rft.pages=309-323&rft.place=Dordrecht&rft.pub=Springer" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-zwei-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-zwei_3-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Conley, A.B., King Jordan, I. (2012). Endogenous Retroviruses and the Epigenome. In: Witzany, G. (ed). <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.springer.com/de/book/9789400748989">Viruses: Essential Agents of Life</a>, Springer, Dordrecht, S. 309–323. ISBN 978-94-007-4899-6 (E-Book).</span>
</li>
<li id="cite_note-drei-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-drei_4-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Human Epigenome Project, <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20110716055735/http://www.epigenome.org/index.php">epigenome.org</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 16. Juli 2011 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>); abgerufen am 19. Februar 2024.</span>
</li>
<li id="cite_note-vier-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-vier_5-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Milosavljevic, Aleksandar (June 2011). "Emerging patterns of epigenomic variation". Trends in Genetics. 27: 242–250. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.tig.2011.03.001">10.1016/j.tig.2011.03.001</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-fuenf-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-fuenf_6-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Aguilar, Carlos; Craighead, Harold (October 4, 2013). <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.nature.com/nnano/journal/v8/n10/abs/nnano.2013.195.html">Micro- and nanoscale devices for the investigation of epigenetics and chromatin Dynamics</a>. Nature Nanotechnology. 8 (10): 709–718. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1038/nnano.2013.195">10.1038/nnano.2013.195</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-sechs-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-sechs_7-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Editorial <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.nature.com/nature/journal/v463/n7281/full/463587a.html">Time for the epigenome</a>. Nature 463, 587 (4 February 2010), <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1038/463587a">10.1038/463587a</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-sieben-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-sieben_8-0">↑</a></span> <span class="reference-text">
Alison Abbott. Project set to map marks on Genome. Nature 463. 596-597 (2010) <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1038/463596b">10.1038/463596b</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-acht-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-acht_9-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Jae-Bum Bae. Perspectives of International Human Epigenome Consortium. Genomics Inform. 2013 Mar;11(1):7-14. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.5808/GI.2013.11.1.7">10.5808/GI.2013.11.1.7</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-neun-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-neun_10-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Charlie McDermott. <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20101228165513/http://www.bionews.org.uk/page_54303.asp">Human Epigenome project launched</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 28. Dezember 2010 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>). Bionews 2015-02-15; abgerufen am 19. Februar 2024.</span>
</li>
<li id="cite_note-zehn-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-zehn_11-0">↑</a></span> <span class="reference-text">"France: Human epigenome consortium takes first steps". 5 March 2010. <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20150708164235/http://www.european-biotechnology-news.com/news/messages-archive/archive/article/france-human-epigenome-consortium-takes-first-steps.html">Nicht mehr verfügbar</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 8. Juli 2015 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>); abgerufen am 19. Februar 2024.</span>
</li>
<li id="cite_note-elf-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-elf_12-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Eurice GmbH. <a rel="nofollow" class="external text" href="http://ihec-epigenomes.org/about">About IHEC</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-zwoelf-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-zwoelf_13-0">↑</a></span> <span class="reference-text">"Frontiers | Multilayer-omics analyses of human cancers: exploration of biomarkers and drug targets based on the activities of the International Human Epigenome Consortium | Epigenomics and Epigenetics". Frontiers. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.3389/fgene.2014.00024">10.3389/fgene.2014.00024</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-10.1016/j.tig.2015.12.001-14"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-10.1016/j.tig.2015.12.001_14-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-10.1016/j.tig.2015.12.001_14-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Epigenome Editing: State of the Art, Concepts, and Perspectives</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Trends in Genetics</cite>. 32. Jahrgang, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>2</span>, 1. Februar 2016, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220168-9525%22&key=cql">0168-9525</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>101–113</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.tig.2015.12.001">10.1016/j.tig.2015.12.001</a></span> (englisch, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168952515002127">sciencedirect.com</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Epigenom&rft.atitle=Epigenome+Editing%3A+State+of+the+Art%2C+Concepts%2C+and+Perspectives&rft.date=2016-02-01&rft.doi=10.1016%2Fj.tig.2015.12.001&rft.genre=journal&rft.issn=0168-9525&rft.issue=2&rft.jtitle=Trends+in+Genetics&rft.pages=101-113&rft.volume=32.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a></span> <span class="reference-text">Benjamin I. Laufer, Shiva M. Singh: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Strategies for precision modulation of gene expression by epigenome editing: an overview</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Epigenetics & Chromatin</cite>. 8. Jahrgang, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>, 17. September 2015, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%221756-8935%22&key=cql">1756-8935</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>34</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1186/s13072-015-0023-7">10.1186/s13072-015-0023-7</a></span> (englisch, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://epigeneticsandchromatin.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13072-015-0023-7">biomedcentral.com</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Epigenom&rft.atitle=Strategies+for+precision+modulation+of+gene+expression+by+epigenome+editing%3A+an+overview&rft.au=Benjamin+I.%26%2332%3BLaufer%2C%26%2332%3BShiva+M.%26%2332%3BSingh&rft.date=2015-09-17&rft.doi=10.1186%2Fs13072-015-0023-7&rft.genre=journal&rft.issn=1756-8935&rft.issue=1&rft.jtitle=Epigenetics+%26+Chromatin&rft.pages=34&rft.volume=8.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a></span> <span class="reference-text"> <a rel="nofollow" class="external text" href="https://newatlas.com/science/crispr-gene-therapy-opioid-free-chronic-pain-relief/"><cite>Unique CRISPR gene therapy offers opioid-free chronic pain treatment</cite></a> In: <cite>New Atlas</cite>, 11. März 2021 (englisch).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rft.type=newspaperArticle&rft.subject=News&rft.title=Unique+CRISPR+gene+therapy+offers+opioid-free+chronic+pain+treatment&rft.identifier=https%3A%2F%2Fnewatlas.com%2Fscience%2Fcrispr-gene-therapy-opioid-free-chronic-pain-relief%2F&rft.source=New+Atlas&rft.date=2021-03-11&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a></span> <span class="reference-text">Ana M. Moreno, Fernando Alemán, Glaucilene F. Catroli, Matthew Hunt, Michael Hu, Amir Dailamy, Andrew Pla, Sarah A. Woller, Nathan Palmer, Udit Parekh, Daniella McDonald, Amanda J. Roberts, Vanessa Goodwill, Ian Dryden, Robert F. Hevner, Lauriane Delay, Gilson Gonçalves dos Santos, Tony L. Yaksh, Prashant Mali: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Long-lasting analgesia via targeted in situ repression of NaV1.7 in mice</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Science Translational Medicine</cite>. 13. Jahrgang, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>584</span>, 10. März 2021, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%221946-6234%22&key=cql">1946-6234</a></span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1126/scitranslmed.aay9056">10.1126/scitranslmed.aay9056</a></span> (englisch, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://stm.sciencemag.org/content/13/584/eaay9056">sciencemag.org</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Epigenom&rft.atitle=Long-lasting+analgesia+via+targeted+in+situ+repression+of+NaV1.7+in+mice&rft.au=Ana+M.%26%2332%3BMoreno%2C%26%2332%3BFernando%26%2332%3BAlem%C3%A1n%2C%26%2332%3BGlaucilene+F.%26%2332%3BCatroli%2C+...&rft.date=2021-03-10&rft.doi=10.1126%2Fscitranslmed.aay9056&rft.genre=journal&rft.issn=1946-6234&rft.issue=584&rft.jtitle=Science+Translational+Medicine&rft.volume=13.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a></span> <span class="reference-text"> <a rel="nofollow" class="external text" href="https://phys.org/news/2021-04-reversible-crispr-method-gene-underlying.html"><cite>New, reversible CRISPR method can control gene expression while leaving underlying DNA sequence unchanged</cite></a> In: <cite>phys.org</cite>. Abgerufen am 10. Mai 2021 (englisch).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rft.type=newspaperArticle&rft.subject=News&rft.title=New%2C+reversible+CRISPR+method+can+control+gene+expression+while+leaving+underlying+DNA+sequence+unchanged&rft.identifier=https%3A%2F%2Fphys.org%2Fnews%2F2021-04-reversible-crispr-method-gene-underlying.html&rft.source=phys.org&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a></span> <span class="reference-text">James K. Nuñez, Jin Chen, Greg C. Pommier, J. Zachery Cogan, Joseph M. Replogle, Carmen Adriaens, Gokul N. Ramadoss, Quanming Shi, King L. Hung, Avi J. Samelson, Angela N. Pogson, James Y. S. Kim, Amanda Chung, Manuel D. Leonetti, Howard Y. Chang, Martin Kampmann, Bradley E. Bernstein, Volker Hovestadt, Luke A. Gilbert, Jonathan S. Weissman: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Genome-wide programmable transcriptional memory by CRISPR-based epigenome editing</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Cell</cite>. 184. Jahrgang, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>9</span>, 29. April 2021, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220092-8674%22&key=cql">0092-8674</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>2503–2519.e17</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.03.025">10.1016/j.cell.2021.03.025</a></span> (englisch, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(21)00353-6">cell.com</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Epigenom&rft.atitle=Genome-wide+programmable+transcriptional+memory+by+CRISPR-based+epigenome+editing&rft.au=James+K.%26%2332%3BNu%C3%B1ez%2C%26%2332%3BJin%26%2332%3BChen%2C%26%2332%3BGreg+C.%26%2332%3BPommier%2C+...&rft.date=2021-04-29&rft.doi=10.1016%2Fj.cell.2021.03.025&rft.genre=journal&rft.issn=0092-8674&rft.issue=9&rft.jtitle=Cell&rft.pages=2503-2519.e17&rft.volume=184.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-dreizehn-20"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-dreizehn_20-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Zhu, J.; et al. (2013). "Genome-wide chromatin state transitions associated with developmental and environmental cues". Cell. 152 (3): 642–654. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.cell.2012.12.033">10.1016/j.cell.2012.12.033</a></span>. <a class="external mw-magiclink-pmid" rel="nofollow" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23333102?dopt=Abstract">PMID 23333102</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-vierzehn-21"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-vierzehn_21-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Harris, R Alan; Wang, Ting; Coarfa, Cristian; Nagarajan, Raman P; Hong, Chibo; Downey, Sara L; et al. (September 19, 2010). <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.nature.com/nbt/journal/v28/n10/full/nbt.1682.html">Comparison of sequencing-based methods to profile DNA methylation and identification of monoallelic epigenetic modifications</a>. Nature Biotechnology. 28 (10): 1097–1105. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1038/Fnbt.1682">10.1038/Fnbt.1682</a></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-22"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-22">↑</a></span> <span class="reference-text">deutschlandfunk.de, <i>Forschung aktuell</i>, 24. November 2016: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.deutschlandfunk.de/auswirkungen-von-ballaststoffen-esst-gemuese.676.de.html?dram:article_id=372277"><i>Auswirkungen von Ballaststoffen: „Esst Gemüse!“</i></a> (27. Dezember 2016)</span>
</li>
<li id="cite_note-fuenfzehn-23"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-fuenfzehn_23-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Theguardian.com" class="mw-redirect" title="Theguardian.com">theguardian.com</a>, 15. Juli 2015, Adam Rutherfort, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.theguardian.com/science/2015/jul/19/epigenetics-dna--darwin-adam-rutherford/"><i>Beware the pseudo gene genies</i></a></span>
</li>
<li id="cite_note-sechzehn-24"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-sechzehn_24-0">↑</a></span> <span class="reference-text">David Gorski, 4, Februar 2013, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.sciencebasedmedicine.org/epigenetics-it-doesnt-mean-what-quacks-think-it-means/">sciencebasedmedicine.org: <i>Epigenetics: It doesn’t mean what quacks think it means</i></a></span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2026-01-09" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Epigenom&oldid=263186770">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>